Hoe de cijfers gemaakt zijn

De basis is de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) van het Kadaster: elk adres in Nederland met zijn punt op de kaart. Elk adres hoort bij een buurt en een wijk van het CBS. Cijfers die per punt bestaan, zoals lucht en geluid, lezen we af op het adrespunt; cijfers die het CBS per buurt geeft, horen bij de buurt.

Per wijk en per plaats nemen we de mediaan van de adressen: de middelste waarde. Daarnaast de spreiding: de waarde waar een op de tien adressen onder zit, en die waar negen op de tien onder zitten.

Als we een wijk vergelijken met "het midden van de woonwijken van de plaats", bedoelen we de mediaan over de wijken van die gemeente met minstens duizend inwoners. Bedrijventerreinen, buitengebied en natuur hebben weinig inwoners en zouden het midden scheef trekken; die tellen dus niet mee. Ze staan wel op de kaart, in grijs.

Nederland is de mediaan over alle woonadressen van het land: voor een cijfer per adres de waarde op het adres, voor een cijfer per buurt de waarde van de buurt waarin het adres ligt.

Bij lucht en geluid staat ook de advieswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), als er een bron voor is. Dat is een advies voor de gezondheid, geen wettelijke grens.

Een woonplaats is een plaats zoals de BAG hem kent, zoals Hoofddorp in de gemeente Haarlemmermeer. Een woonplaats met een andere naam dan zijn gemeente krijgt een eigen pagina; daar staat hij naast de hele gemeente en naast Nederland, niet naast het midden van de woonwijken.

Een deel van de cijfers van het CBS hoort bij de grenzen van buurten en wijken van een jaar eerder. Is een wijk of buurt sindsdien anders begrensd, of gaat het om een woonplaats, dan rekenen we de cijfers om met de woonadressen uit de BAG: aantallen tellen we op, percentages, de WOZ-waarde (de waarde voor de belasting) en afstanden wegen we met de woningen, de inwoners, de huishoudens of de woonadressen van elke buurt. Bestaat het gebied uit hele buurten of wijken van toen, dan is het cijfer daaruit opgeteld; ligt een buurt maar voor een deel in het gebied, dan wegen we met dat deel van de woonadressen, en dan staat er "schatting" bij het getal. Is een deel van het gebied door het CBS afgeschermd, dan staat er geen cijfer.

Op de pagina's per plaats en per wijk staan eerst vijf vaste thema's: prijs en soort woningen, rust en geluid, groen en water, wat dichtbij is, en wie er wonen en hoe tevreden ze zijn. Daarna pas wat opvalt. Bij elk cijfer staat een streep: de woonwijken van de plaats als kleine stippen, het midden van de plaats als streep, Nederland als gestippelde streep, en op een wijkpagina de wijk zelf als grote stip. Bij een percentage loopt de streep van nul tot honderd procent, bij een afstand of een bedrag vanaf nul. De getallen staan er in tekst naast, met de bron.

Geluid staat nooit in de groene kleuren van de andere kaarten, want groen leest als goed. Tot en met het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie staat het in een rustige grijsgroene tint, erboven in amber; het advies zelf is een lijn. De laagste klasse van de geluidskaart staat links op de streep en vergelijken we niet.

Is er voor een plek geen getal, dan schrijven we "geen cijfer" met de reden: de bron dekt het gebied niet, het CBS schermt kleine aantallen af, de dienst gaf geen waarde op dat punt, of we kunnen de laag nog niet voor heel Nederland ophalen. We vullen een ontbrekend cijfer nooit aan met een gemiddelde. Een schatting staat er alleen bij een cijfer van het CBS dat we omrekenen naar een nieuwe grens of naar een woonplaats, en dan met het woord "schatting" erbij (zie hierboven).

Per profiel (een gezin, een stel, een oudere, een starter, iemand die nieuw is in Nederland, een huurder) zetten we de woonwijken in een volgorde. Die komt uit een paar cijfers met een gewicht; de gewichten staan op de pagina. Het is een voorstel: wat voor jou telt, weet jij het best. Een totaalcijfer per wijk geven we niet.

De zinnen op de pagina's per plaats en wijk komen uit vaste sjablonen, gevuld met de cijfers uit de bronnen. Er is geen AI gebruikt om tekst te schrijven. Elk getal in een zin komt uit dezelfde data als de tabel ernaast; bij het bouwen van de site controleren we dat.

Geen inkomen, armoede, uitkeringen of herkomst, ook al staan die in dezelfde tabellen van het CBS: we halen ze niet eens op. Geen stempel op een buurt. Geen pagina per adres.

Misdrijven per buurt staan er nu niet: de open gegevens van de politie mogen volgens hun eigen regels voor robots niet automatisch opgehaald worden, en daar houden we ons aan. Komen ze er later, dan als feit naast het midden van de plaats, nooit als kop.

De cijfers zijn een indicatie, geen meting bij jouw huis. Het RIVM noemt de kaarten voor lucht op het adres indicatief, geen vervanging voor de officiële metingen; geluid is berekend op een raster, niet op de gevel gemeten; de Klimaateffectatlas is niet bedoeld voor een enkel pand. Bij elk getal staan de bron en het jaar, zodat je het zelf kunt nagaan.

Bij geluid tekent de kaart van het RIVM de laagste waarden als een klasse, tot een vaste grens (in de nacht lager dan over de hele dag). Valt een waarde in die klasse, dan staat er bij ons de grens met "of minder", en zo'n waarde vergelijken we niet met een andere. Een nul op die kaart betekent dat er geen geluid berekend is, niet dat het er stil is.